Barışın ve umudun sembolü zeytin ağaçlarının çevrelediği Kormakitis/Kormacit’in sessiz sokakları, bugün yeniden hayat dolu bir buluşma noktasına çıkıyor: Kormakitis/Kormacit Dayanışma Merkezi.

Bir zamanlar bu tarihi Maronit köyünün kalbinde kaderine terk edilmiş, sessiz bir okul binası vardı. Şimdi ise o harap yapı, çocuk seslerinin yankılandığı, yaz kamplarının, atölyelerin, kültürel buluşmaların düzenlendiği canlı bir merkeze dönüşmüş durumda. Geçmiş burada yeniden hayat buluyor.

35 yaşındaki Vassilis Koumettou için bu merkez yalnızca bir bina değil; köklerine, kimliğine ve toplumuna duyduğu bağlılığın somut bir yansıması. Kormacitli bir ailede dünyaya gelen ve bugün Maronit toplumunun parlamentodaki temsilcisinin asistanı olarak görev yapan Vassilis, projenin hayata geçirilmesinde severek üstlendiği rolü anlatıyor.

“Fikir Moussas Yiennakis ve Antonis Skoullos’tan geldi,” diye hatırlıyor. “Onlarla birlikte Avrupa Komisyonu’na sunulacak teklifi hazırladık, UNDP ve AB temsilcileriyle sayısız görüşme gerçekleştirdik. Proje, Yerel Altyapı Hizmetleri (LIF) kapsamında hayata geçirildi. Mart 2023’te kapılarını açtığımızda, burası artık bizim için gerçeğe dönüşmüş bir hayaldi.”

Maronit toplumu için merkezin birden fazla anlamı var: Kıbrıs genelinde uzlaşı ve birlikte yaşam için bir köprü, köyün varlığını sürdürmesi için de can damarı olması. Açılışından bu yana merkez, Kormakitis/Kormacit’te hâlâ yaklaşık bin kişi tarafından konuşulan kadim Sanna^[1] lehçesini yaşatmaya adanmış dil kamplarından gençlik programlarına, iki toplumlu konferanslardan kültürel etkinliklere uzanan geniş bir yelpazedeki etkinliklere ev sahipliği yapıyor. “Merkez, dilimizi yaşatmak için hayati bir araç,” diyor Vassilis.

Merkezin konaklamaya uygun olarak inşa edilmiş olmasıyla etkinlikler artık tamamen köyde düzenlenebiliyor.

Yıllar önce aynı okulda eğitim görmüş yaşlılar içinse binanın yeniden canlanışı derin duygular uyandırıyor. “Bu bina, on yıllar boyunca boş kaldı. Şimdi yeniden buranın çocuk sesleriyle, kalabalık etkinliklerle dolup taşmasını görmek olağanüstü bir duygu,” diyor Vassilis. Merkez bünyesinde açılan ilkokul ve anaokulu, genç aileleri köye geri dönmeye teşvik ediyor; Lefkoşa’ya yapılan uzun yolculukların yerini köydeki günlük yaşam alıyor.

Bu dönüşüm şimdiden hissedilir durumda. Mezuniyet törenleri yüzlerce kişiyi bir araya getiriyor, aynı zamanda genç ailelere çocuklarını burada büyütmek için de cesaretlendirici bir etkisi var. Merkezin sadece çocuklar için bir okul olarak değil, birçok farklı etkinliğe de ev sahipliği yapan ve yaşayan bir mekân olması civardaki tüm Maronit köyleri için ortak bir yuva haline gelmesini sağlıyor. Geleneksel yemek atölyeleri, kültürel etkinlikler ve her yıl düzenlenen lale yürüyüşüyle köy yaşamına yeni bir canlılık katıyor.

Merkez aynı zamanda açık iletişimin ve ilham veren buluşmaların mekânı. Son iki yılda Kormakitis /Kormacit; büyükelçileri, uluslararası ziyaretçileri ve Kıbrıs Dostluk Programı ve Tarihsel Diyalog ve Araştırma Derneği gibi adanın dört bir yanından gelen kuruluşları ağırlamış. “Kormakitis/Kormacit gibi bir köy, toplulukların birlikte yaşayabileceğinin çok güzel bir örneği olabilir,” diyor Vassilis. “Buraya gelen herkes, hangi toplumdan olursa olsun, kendini paylaşılan ortak bir evdeymiş gibi hissediyor: Burası Kıbrıs için barışın ve birlikte yaşamanın merkezi.”

Gençler içinse merkez, köklerle yeniden bağ kurma imkânı sunuyor. Uzun vadede umit edilen, daha fazla ailenin köye kalıcı olarak geri dönmesi ve yaşamın yeniden canlanması. Nisan 2024’te yeniden açılan ilkokulda öğrenci sayısının artışı, bu umudu güçlendiriyor.

Vassilis, geleceği hayal ederken şöyle diyor: “Sınıflarında çocuk seslerinin yankılandığı, uluslararası iş birliklerine ve kültür festivallerine ev sahipliği yapan, yalnızca köyümüz için değil, birleşmiş bir ada vizyonu için de katkı sağlayan bir merkez düşlüyorum. Yaşamla dolu, faaliyetlerle dolu bir Kormakitis/Kormacit hayal ediyorum; herkesi kucaklayan bir köy.”

Proje hakkında

Yerel Altyapı Hizmetleri (LIF), Avrupa Birliği tarafından Kıbrıslı Türk toplumuna yönelik Yardım Programı kapsamında finanse edilmekte ve 2018’den bu yana BM Kalkınma Programı (UNDP) tarafından uygulanmaktadır. Amacı, çevresel, sosyal ve ekonomik alt yapıyı geliştiren projelerin tasarımı ve uygulanması için destek ve teknik yardım sağlamaktır. Projeler, paranın karşılığını garanti altına almak ve toplumsal kapasiteyi artırmak amacıyla rekabetçi bir süreçle verilir, gerektiğinde acil destek de sağlanır. UNDP, fizibilite çalışmalarından proje tasarımına, ihale belgelerinin hazırlanmasından tedarik sözleşmelerinin yönetimine kadar uygulamanın tüm yönlerini üstlenmektedir. 2018’den bu yana Avrupa Komisyonu, LIF faaliyetlerine yaklaşık 36,67 milyon Euro ayırmıştır.

Daha fazla bilgi için: https://www.undp.org/cyprus

^[1] Kıbrıs Marunî Arapçası, yerel adıyla “Sanna” (Σάννα/سانّا), tarihsel olarak Kormacit merkezli olan bir Arapça lehçesidir. Ciddi derecede tehlike altında (ISO 639-3: acy) olarak sınıflandırılmaktadır ve son raporlara göre yalnızca yaklaşık 1000 kişi tarafından hala konuşulmaktadır.